Udostępnij

Niełatwo jest przecenić zbawienny wpływ masażu na psychosomatyczną naturę kobiety ciężarnej. Masaż pomaga podtrzymać komfortowe samopoczucie tak przyszłej mamy, jak i płodu, zredukować możliwe zakłócenia i przygotować organizm kobiety do najbardziej odpowiedzialnego fizjologicznego momentu jej życia – do porodu.

Niełatwo jest przecenić zbawienny wpływ masażu na psychosomatyczną naturę kobiety ciężarnej. Masaż pomaga podtrzymać komfortowe samopoczucie tak przyszłej mamy, jak i płodu, zredukować możliwe zakłócenia i przygotować organizm kobiety do najbardziej odpowiedzialnego fizjologicznego momentu jej życia – do porodu.

Okresowi ciąży towarzyszy szereg poważnych zmian w pracy rozmaitych systemów organów i tkanek, rozpoczynając od psychofizjologicznych zmian, które zachodzą dosłownie od pierwszych tygodni a kończąc na wydaniu na świat nowego organizmu.

Wszystkie te procesy są egzaminem na wytrzymałość i tworzą warunki, w których stany patologiczne, związane z chorobą aparatu ruchu, układu sercowo-naczyniowego, psychoneurologicznej strefy i zaburzeniami w pracy organów wewnętrznych, mogą być względnie opanowane. 

Położyłem akcent na pierwszy trzy systemy nieprzypadkowo: właśnie one stanowią najbardziej wrażliwe struktury, które biorą na siebie główny ciężar utrzymania ciąży. Zaproponowany przeze mnie dla podtrzymania pracy rozregulowanych systemów organów masaż w żadnej mierze nie zastępuje terapii lekowej, która czasami ratuje życie przyszłej mamie i jej dziecku. Jednak w zestawie profilaktycznych programów masaż posiada kluczowe znaczenie jako najbardziej dostosowany do fizjologii środek pomocy, mający uniwersalny charakter i wysoką biologiczną przystępność. Niezbędne jest odnotowanie faktu, iż dla każdego z trzech trymestrów ciąży właściwy jest określony typ zaburzeń, dlatego też taktyka korygujących „przedsięwzięć” będzie się zmieniać.

Do pierwszorzędnych zadań masażu kobiet ciężarnych należą:

aktywacja drenażowej funkcji i walka z zastoinowymi zjawiskami w okolicy miednicy i dolnych kończyn

  • likwidacja mięśniowej spastyki oraz bólu w strefie pleców i oddzielnych odcinkach kręgosłupa
  • przywrócenie siły i elastyczności najbardziej obciążonych mięśni lub mięśni znajdujących się w stanie hipodynamii
  • korekta psychosomatycznych zaburzeń i przywrócenie korzystnego stanu emocjonalnego

Już we wstępnej fazie ciąży zachodzą istotne przekształcenia w pracy układu endokrynologicznego, co powoduje zmiany w stanie psychoemocjonalnym i reakcjach na zwykłe podrażnienie. System nerwowy kobiety w tym okresie można porównać do niezabezpieczonego przewodu, który znajduje się pod wysokim napięciem. Psychika staje się bardziej wrażliwa, skłonna do hipertroficznego strachu i nagłej zmiany nastroju – od odczuwania pełnego szczęścia do depresji. Hiperrekacje w tym okresie są charakterystyczne także dla systemu immunologicznego. Zwykła infekcja przebiega znacznie poważniej i dłużej oraz wywołuje większą ilość powikłań. Jest to wynik globalnego neurohormonalnego stresu, który staje się przyczyną ilościowych i jakościowych zmian w pracy ośrodków nerwowych. Proces syntezy wielu różnych hormonów zwielokrotnia się, zachodzi dziesiątki i nawet setki razy częściej, w łożysku kształtują się produkujące hormony komórki, które wytwarzają swoje własne biologicznie aktywne substancje nieznane wcześniej organizmowi kobiety. W tym okresie życia jej organizm jest nader słaby i wymaga bardzo ostrożnej, ale i jednocześnie dostatecznie aktywnej opieki. Nie będę poruszał kwestii korekty tych zmian lekami, a opowiem o niektórych możliwościach terapii masażem.

W czasie pierwszego trymestru ciąży uzasadnione jest korzystanie z fizycznie nieobciążających technik masażu, które aktywnie oddziaływują na regulację organizmu. Fizjologiczna rola delikatnych dotknięć wierzchniej warstwy skóry bardzo często nie jest doceniana przez specjalistów zajmujących się masażem. Przy czym nawet najmniejsze sygnały płynące z zewnątrz, ledwo odczuwalne przez naszą świadomość, stale odbijają się na funkcjonowaniu systemów regulujących, a czasem stają się cząstką naszej podświadomości. Kiedy kierujemy ogromny strumień impulsów nerwowych od peryferyjnych i centralnych analizatorów mózgu, siła ich oddziaływania na stan psychosomatyczny jest bardzo duża.

W tym okresie ciąży szczególnego znaczenia nabiera masaż psychosomatyczny, którego aktywne ściągające psychoterapeutyczne działanie znacznie obniża strach i stany lękowe, przywraca sen i harmonizuje procesy pobudzenia i zastojów w centralnym systemie nerwowym. Technika masażu opiera się na szerokich asynchronicznych głaskaniach oddziaływujących na kilka poziomów tkanek, zachodzących w ściśle określonym rytmie i wytwarzających nieprzerwany strumień afferentnych impulsów, które płyną od czułych włókien do neuronów kory i podkorowych ośrodków. Centralny układ nerwowy, analizując jakikolwiek impuls płynący z zewnątrz, angażuje w proces analizy postępującego podrażnienia coraz więcej neuronów i kanałów przepływowych, które „obsługują” stresową dominantę kształtującą się w pierwszym trymestrze ciąży. Takim sposobem pracując według zasady „odciążenia”, nasz masaż podwyższa próg wrażliwości i czyni psychikę kobiety bardziej odporną na czynniki stresowe. Dzięki wpływowi miorelaksacji na mięśnie poprzecznie prążkowane i gładkie, znikają bóle spastycznego pochodzenia i obniża się ciśnienie tętnicze. Psychosomatyczny masaż, który polecam jako jedną z metod poprawy psychicznego stanu pacjentów w różnych sytuacjach, w pierwszym trymestrze ciąży daje świetne rezultaty przy braku bezpośrednich przeciwwskazań.


W drugim trymestrze, kiedy zachodzi stabilizacja neurohormonalnych funkcji, poprawia się jednocześnie fizyczne i psychiczne samopoczucie kobiety. W tym czasie organizm jest zajęty innymi rzeczami – wzmocnieniem anabolicznych procesów, które prowadzą do silnego rozwoju matki, łożyska i płodu, co z kolei jest przyczyną zwiększenia się objętości krwi w obiegu, podwyższenia ciśnienia krwi i ciśnienia w jamie brzusznej. Proces ten osiąga swoje apogeum w trzecim trymestrze. Przepełnione krwią naczynia żylne są nadmiernie obciążone i nie radzą sobie z wypełnieniem drenażowo-transportowej funkcji. W największym stopniu dotyczy to żył kończyn dolnych i miednicy, ponieważ właśnie one narażone są na ucisk ze strony przybierającej na wadze matki. W jednych przypadkach prowadzi to do zatrzymania płynów w peryferyjnych tkankach, w drugich do rozszerzenia żył kończyn dolnych.

[page-break]

Choroba żylakowa związane jest z zaburzeniami w syntezie kolagenu III typu, wchodzącego w skład ściany naczyniowej i łączy się z genetycznie uwarunkowanymi dysfunkcjami. Symptomatycznie może objawiać się w warunkach, które tworzą się w trzecim trymestrze ciąży. Należy zaznaczyć, iż tendencja do zatrzymywania płynów w organizmie w czasie ciąży jest uwarunkowana fizjologicznie. Jest to niezbędne do zabezpieczenia odpowiedniej wymiany substancji między dwoma organizmami – matki i płodu. Gdy procesy są w normie zewnętrznie nie są zauważalne,nie ujawniają się i nie niepokoją ciężarnej kobiety. O zaburzeniach mówimy wtedy, gdy systemy regulujące nie radzą sobie z obciążeniem i oznaki ich dysfunkcji w postaci rozszerzonej sieci żylnej i kapilarnej, obrzęku kończyn dolnych, a także podwyższonego ciśnienia tętniczego są dość wyraźne. Wszystkie te zjawiska można w sposób efektywny skorygować terapią masażem, przy czym im prędzej zaczną się korygujące przedsięwzięcia, tym większa jest szansa, by zapobiec nieodwracalnym zmianom naczyniowego rysunku i dalszym uszkodzeniom ścianki naczyniowej.

Technika odbudowy zaburzeń naczyniowych opiera się na ruchach gemolimfodrenażu przystosowanego dla kobiet ciężarnych. Pozwala dzięki mechanicznemu przepychaniu nadwyżek krwi żylnej po naczyniowej magistrali, znacząco obniżyć napięcie powierzchniowych i głębokich żylnych systemów kończyn dolnych. Ponadto szereg ruchów stymuluje pracę układu limfatycznego, przyspieszając procesy reabsorbcji zastoinowych płynów z tkanki.

W tym okresie ciąży nieustannie zwiększa się obciążenie lędźwiowego odcinka kręgosłupa  i układu mięśniowego pleców. Jest to związane ze zwiększeniem ogólnej masy ciała i objętości brzucha, co prowadzi do stałej wymuszonej pozycji w czasie snu i odpoczynku i istotnie ogranicza aktywność ruchową. Napięcie powstające w oddzielnych mięśniowych grupach zabezpiecza wertykalną pozycję ciała przy zmienionym ośrodku ciężkości i chroni płód od nagłych ruchów w lędźwiowym odcinku kręgosłupa. Często nadmierne napięcie jest związane ze strachem kobiety przed wyrządzeniem krzywdy dziecku, co skutkuje świadomym ograniczeniem ruchliwości i negatywnie odbija się na samopoczuciu tak matki, jak i płodu. Długotrwałe napięcie mięśniowe powstające w wyniku podwyższonego obciążenia i hipodynamii, objawiające się bólem i zaburzeniami ruchu, często prowadzi do dystroficznych zmian w mięśniach i odcinkach kręgosłupa. Przy braku odpowiednich regulujących przedsięwzięć te zjawiska mogą się pogłębiać i być przyczyną poważniejszych powikłań, włączając w to przepuklinową protruzję krążka międzykręgowego. Korektę podobnych zaburzeń należy, co ważne, rozpocząć już w drugim trymestrze ciąży i w razie konieczności kontynuować do samego porodu. Na tym etapie technika manualnej pielęgnacji opiera się na głębokich relaksacyjnych ruchach, które wyciągają włókno mięśniowe wzdłuż całej jego długości, sprzyjają likwidacji swastyki i napięcia, a także przywróceniu odpowiedniej trofiki systemu nerwowego i układu naczyniowego. W miarę rozluźnienia mięśni włącza się lekkie wahadłowe i rotacyjne ruchy masażowe, które likwidują kompresję kości i kręgów kręgosłupa, poprawiają ich ruchliwość i zwalczają ból. Dla zabezpieczenia komfortu kobiety ciężarnej wszystkie ruchy powinny być wykonywane w najbardziej naturalnych, wygodnych i funkcjonalnych pozycjach ciała, które zmienia się w czasie seansu kilka razy w celu zapobieżenia zastoinowym zjawiskom i nacisku płodu na wewnętrzne organy matki.

Obok terapeutycznej wartości masaż dla kobiety ciężarnej, dość duże znaczenie ma przygotowanie przyszłej mamy do procesu porodu. Na tym etapie masaż rozpatruje się w kategorii pasywnej gimnastyki, która „wzywa” do podtrzymania ciała w dobrej formie fizycznej. Jak wiadomo w procesie porodu bierze udział cały organizm od końcówek palców do mimicznych mięśni twarzy. W ciągu całego procesu ciąży zachodzą stopniowe zmiany strukturalne wpisane w naturę żeńskiego organizmu, które, gdy zbliża się moment porodu, osiągają maksimum. Zmiany te konieczne są dla przygotowania rodnego kanału do złożonego fizycznego procesu. Zbliżając się ku końcowi trzeciego trymestru obserwuje się znaczące rozluźnienie tkanki łącznej, podwyższa się jej hydrofilowość i elastyczność: chrząstkowe połączenia kości miednicy, która jakby ujawnia się w momencie porodu, miękną i stają się bardziej ruchome; dno miednicy jest bardziej podatne i rozciągliwe. Jednocześnie zachodzi osłabienie tkanki mięśniowej, obniża się jej zdolność do skurczu, co jest wynikiem zmniejszonej aktywności ruchowej w czasie ciąży, jak i zabezpieczającego obniżenia przez organizm zdolności mięśni do skurczu na poziomie hormonalnym. Odpowiednio, w końcowym etapie ciąży mamy do czynienia z miękkimi, spulchnionymi mięśniowymi tkankami, wypełnionymi płynami, o dobrej elastyczności (t.j. rozciągliwości), ale słabej zdolności do skurczu. W danej sytuacji najbardziej wskazane jest dawkowanie wysiłku fizycznego i  rozłożenie go na poszczególne strefy ciała.

Najbardziej pełnowartościową korektę i profilaktykę zapewniają ruchy masażu polecane dla grup pacjentów z ograniczonymi możliwościami fizycznymi, do której można zaliczyć kobiety ciężarne. Ruchy te częściowo rekompensują niedostatek aktywności ruchowej niezbędnej dla pełnowartościowego życia i podtrzymują właściwe funkcjonowanie ważnych części ciała i wewnętrznych organów. Poprawiają też metaboliczne procesy w mięśniach i otaczającej je tkance łącznej, sprzyjają wzmocnieniu układu mięśniowego kręgosłupa, przywracają ruch w stawach, co ma dość istotne znaczenie dla pomyślnego porodu i szybszej rehabilitacji organizmu matki w okresie poporodowym. Ale to już temat osobnego wykładu.

Tym sposobem masaż kobiet ciężarnych może znacznie obniżyć ryzyko możliwych komplikacji i ułatwić przejście przez odpowiedzialny okres macierzyństwa. Ponadto tego rodzaju progresywne techniki masażu mają za zadanie pomóc przyszłej mamie traktować ciąży nie jako ciężkie brzemię i wyrzeczenie się pełnowartościowego życia, ale jako okres radości i zachęcić do ponownych porodów. A to, zgodzą się Państwo, w naszych czasach – niemalże obowiązek obywatelski! Pozostaje dodać, że wyżej opisane fakty nie są zwykłym naukowym teoretyzowaniem, a podsumowaniem mojej zawodowej praktyki. Będę rad podzielić się doświadczeniem z Państwem. 

autor:

Dr Sergey Shchurevich
Dyrektor międzynarodowej szkoły estetyki MANUALISTIC

źródło:

Medicor

autor: Marcin.Banasinski
link: www.medicor.krakow.pl


Udostępnij

Komentarze

komentarze